بمب خوشه ای

بمب خوشه ای

بمب خوشه ای  به بمب هواپرتابی گفته می شود که شامل  تعداد زیادی ریز مهمات(یا مهمات انفجاری کوچکتر) است که که بعد از پرتاب بمب و شکافت شدن بمب اصلی در ارتفاع مناسب، ریز مهمات ها  جدا شده و در یک منقطه مشخص بسته به ارتفاع  شکافت شدن بمب اصلی روی زمین  پخش می شوند اگرچه به این سلاح بمب خوشه ای گفته می شود که مشخصا یک سلاح هواپرتاب است ولی امروز کلاهک های خوشه ای برای موشک و یا مهمات های توپخانه نیز وجود دارد. میزان این ریز مهمات ها و قدرت تخریب و ماموریت انها بسته به بمب و یا  سلاحی که انها ر پرتاب میکند فرق دارد

اولین بار این نازیها بودند که از بمب خوشه ای در جریان جنگ جهانی دوم استفاده کردند  که شامل تعداد مهمات کوچک  ۲ کیلویی گرمی  بود. به سرعت انگلستان  و امریکا  نیز طی این جنگ از سلاح خوضه ای استفاده کردند. سلاح خوشه ای به دلیل اینکه منطقه وسیعی را پوشش میدهد تاثیر بسیار بر ضد نیروی های پیاده و یا اهداف  سبک محافظت نشده  در مناطق باز دارد ولی از انجایی  که تعداد از  ریز  مهمات های رها شده  که تعداشون بالا است ، ممکن است عمل نکنند  از این رو انها در مناطق جنگی باقی می مانند  و ممکن است بعد از جنگ برای  افراد غیر نظامی  خطر داشته باشند، استفاده از سلاح خوشه ای  در مناطق مسکونی  ممنوع است اگرچه استفاده ان بر علیه نظامیان ممنوعیت قانونی ندارد . دست کم ۳۴ کشور از بمب خوشه ای استفاده میکنند

بمب های خوشه ای در جهان توسط چندین کشور تولید می شوند ولی امریکا بزرگترین تولید کننده انها است و در جایگاه بعدی کشوهای چون روسیه انگلستان   و چند کشور دیگر وجود دارند. این بمب های خوشه در به شکل دو دست  شامل دارای ریز  مهمات هدایت شونده و غیر هدایت شونده تولید می شوند و در انواع مختلف ضد نفر  ضد تانک، ضد باند  و یا حتی مین ریزی  هوایی مورد استفاده هستند

بمب خوشه ای

تصویری از ریز مهماتهای BLU-97/B که روی بمب خوشه ای سی بی یو ۸۷ نصب می شود

تصویری گرافیکی از شکافت شده یک بمب خوشه ای و رها شدن ریز مهمات های ان

در ادامه به برخی از مشهورترین بمب های هواپرتاب خوشه ای خواهیم پرداخت. در  اینجا به بمب های خوشه ای میپردازیم که  همکنون عملیاتی  هستند

CBU-87: متداولترین  بمب هواپرتاب  خوشه ای  ارتش امریکا سی بی یو ۸۷ است که در دهه ۱۹۸۰ عملیاتی شد و برای پرتاب در ارتفاع و سرعت کم طراحی شده اگرچه استفاده در ارتفاع و سرعت بالا  نیز ممکن است. بمب دارای  پوسته ای اهنی است که وزن کل بمب را به ۴۳۰ کیلوگرم می رسد  که شامل ۲۰۲ ریز مهمات هر یک با ۹۰۰ گرم وزن دارد و و بعد از برخورد به زمین   تا ۳ متر از محل برخورد موثر است. این بمب را  میتوان در ارتفاع ۶۰ تا ۱۲۰۰۰ متری پرتاب کرد و بسته به ارتفاع انفجار میتوان بین ۴۰۰ متر مربع تا ۲۸۰۰۰ متر مربع را پوشش دهد ولی مشخصا هرچه ارتفاع رها شدن ریز  مهمات  بیشتر باشد، فاصله که رزی مهمات ها  نسبت به هم فرو می افتند بیشتر شده و اثر پذیری  بمب کمتر می شود.این بمب پر کاربرد ترین بمب ارتش امریکا  است که بیش از ۱۰۰۰۰ بمب تا کنون طی چندنی جمگ پرتاب شده است

بمب های خوشه ای سی بی یو۸۷

تصویری از شکاف داخلی و نحوه قرار گیری ریز مهماتها، و شکافته شدن پوسته بمب

CBU-97: بمب خوشه ای  ضد زره که در دهه ۱۹۸۰  توسعه یافت. این بمب بر اساس سی بی وی ۸۷ ساخته شد ولی دارای ریز مهمات ضد زره است . بمب دارای ۴۵۰ کیلوگرم وزن است  که شامل ده استوانه حاوی ریز مهمات ضد تانک بی ال یو ۱۰۸ می باشد که هر یک ۲۹ کیلوگرم وزن دارند. هر استوانه دارای  چهار ریز مهمات هوشند هستند(در مجموع ۴۰ عدد) . هر استوانه  بعد از جدا شدن از بمب اصلی یک چتر با خود باز کرده و در اسمان سرعت خود را کم میکند به شکلی که ته استوانه پایین و سرش بالا قرار می گیرد. بعد استوانه شکافت شده،  چهار ریز  مهمات از ان خارج شده ، هر یک با کمک سنسور فروسرخ خود تانک(در واقع موتور تانک و یا نفربر که داغ هستند ) را کشف کرده و با یک خرج راکتی رو سر انها قرار گرفت،  و در بالای سر هدف قرار گرفته  و خرج گود خود شامل مواد مذاب ضد زره را به طرف تانک پرتاب کرده تا با برخورد  به بدنه تانک نفوذ کرده و موتور تانک درون تانک را از کار بیندازد. این بمب را میتواند در سرعت ۴۶۰ تا ۱۲۰۰ کیلومتر بر ساعت و ارتفاع ۶۰ تا ۶۱۰۰ متری زمین پرتاب کرد  و ریز  مهماتها معمولا در یک فضای ۱۰۰ متری پراکنده  می شوند. استفاده از زره واکنشی روی تانک میتواند از اثر این ریز  مهمات کم کند

نحوه عملکرد بمب خوشه ای سی بی یو۹۷ و ریز مهماتهای ضد زره هدایت شونده ان

ریز مهمات های هدایت شونده خرج گود ضد زره

CBU-100:این بمب  توسط نیروی دریایی امریکا به شکل گسترده ای استفاده می شد که به ان مارک ۲۰ نیز گفته می شود. این بمب دارای وزن ۲۲۶ کیلوگرم است که شامل ۲۴۷ ریز  مهمات ضد نفر هر یک با وزن ۶۰۰ گرم شامل  ۱۸۰ گرم مواد افنجاری است(تقریبا مشابه نارنجک دستی کم قدرتش بیشتر است). این بمب را میتوان تا سرعت  ۱۲۲۰ کیلومتر بر ساعت نیز پرتاب کرد و مهمات ان به شکل معمولا میتواند برای اثر پیذیر موثر در یک شعاع  ۸۰۰ متری پراکنده شوند. این بمب از دهه ۱۹۶۰ میلادی در خدمت بوده  و تا کنون بیش از ۱۶۰۰۰ عدد انها افکنده شده است

تصویری از یک ریز مهمات متعلق به بمب سی بی یو ۱۰۰

سی بی یو۱۰۰

روسیه

RBK-250: بمب خوشه ای ساخت روسیه با وزن  ۲۵۰ کیلوگرم که  شامل ۱۵۰  ریز  مهمات ضد نفر  استوانه  ای شکل  با وزن ۲.۵ کیلوگرم است  که هر کدام ۱۵۰ گرم مواد منفجره دارند  و میتواند در ۴۸۰۰ متر مربع را پوشش دهد. این بمب از اکثر جنگندهای روسی پرتاب می شود

RBK-500: بمب خوشه  ای با وزن ۵۰۰ کیلوگرمی که بسته به مدل دارای  ۳۰ تا ۵۶۷ ریز  مهمات است. این بمب میتواند در مدلهای مختلف ریز مهمات های  و یا مین حمل کندو برای نمونه نسخه ای دارای  ۳۰ ریز  مهمات ضد زره با کاونده فروسرخ مشابه  سی بی یو ۹۷ امریکایی است و یا نسخه ای دارای ۲۵۶ مهمات  ضد نفر و یا نمونه ۵۶۷ مهمات ضد نفر  است. برخی نسخها دارای مین برای مین رزی هوایی یک معبر است این بمب را میتوان تا سرعت ۱۲۰۰ کیلومتر  بر ساعت پرتاب کرد و ارتفاع عمل ان از ۶۰ تا ۱۵۰۰۰ متر است و گفته شده  میتواند تا ۸۰۰۰۰ متر مربع را پوشش دهد. این بمب امروزه بمب خوشه ای اصلی ارتش روسیه است که در سوریه نیز پرتاب شد . یک نسخه دیگر با نام ار بی کا ۷۵۰ نیز وجود دارد که دارای ریز مهمات های بیشتری است و ۷۵۰ کیلوگرم وزن دارد

ار بی کا ۲۵۰

ریز مهمات های بمب روسی ار بی کا۵۰۰

تصویری از نمایی داخلی یک بمب خوشه ای روسی ار بی کا ۵۰۰ و ریز مهمات های ان

 انگلستان

JP-233:  این سلاح بمب نیست  در واقع  یک غلاف پرتاب ریز  مهمات ضد باند است که زیر جنگنده مانند تورنادو نصب می شود . این غلاف را میتوان به ۳۰ ریز  مهمات ضد باند ۲۶ کیلوگرمی  مجهز کرد که از دو طرف غلاف پرتاب شده و بعد از اینکه سر مهمات به طرف پایین امد، پیشرانه دوم ریز مهمات روشن شده و با سرعت ریز مهمات را به سطح باند می کوبد ، دو کلاهک توسط ریز  مهمات حمل می شود که یکی سطح باند و دیگری  زیر باند را منفجر میکند . همچنین این غلاف  میتواند تا ۲۱۵ ریز مهمات ضد نفر۲.۴ کیلوگرمی را با خود حمل کند

BL755:یک بمب خوشه ای ساخت انگلستان که  دارای  ۴۵۰  کیلوگرم وزن است  و از ۱۴۷ ریز مهمات ضد نفر  و نسخه ای ۴۹ ریز   مهمات ضد زره تشکیل شده است . این مهمات را میتواند در ارتفاع  ۶۰ تا ۸۰۰۰ متری پرتاب کرد . این بمب از جنگندهای مختلف  پرتاب شده و در زمان حکومت شاه وارد ایران شده  و از فانتوم پر تاب می شد.  ایران نسخه ضد نفر ان را داشت و از قرار ایران این بمب را با نام سیمرغ تولید میکند

بی ال ۷۵۵ در حال رها کردن ریز مهماتها

بمب خوشه ای سیمرغ

 دیگر سازندگان بمب خوشه ای

فرانسه : این کشور دو بمب خوشه ای تولید کرده. یکی بمب ضد باند بت ۱۰۰ که شامل  یک بمب  مجموع زیر  مهمات راکتی که به شکل بسته های شش تا نه تایی  زیر جایگاه هواپیما نصب شده و بعد از پرتاب چتر باز کرده، سر انها به طرف پایین قرار گرفته ، موتور راکتی پشت سر انها روشن شده ، با سرعت  با شکل عمود به باند برخورد کرده  نفوذ کرده و بعد منفجر می شوند

فرانسه یک بمب خوشه ای دیگ بر نام بولگا تولید یکند که شامل ۱۰۰ ریز  مهمات ضد نفر  درون یک بمب ۴۵۰ کیلوگرمی است

بمب بولگا فرانسوی

همچنین  افریقای جنوبی ،اسرائیل،برزیل، لهستان از دیگر تولید کنندگان بمب خوشه ای هستند

عبدالحمید تارخ

https://en.wikipedia.org/wiki/Cluster_munition

از سایت منبع این نوشته دیدار فرمایید ( اینجا کلیک کنید)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *